Facetgewrichtspijn & shockwave: een nieuwe studie werpt licht op behandeling

Inleiding: wat is facetgewrichtspijn?

De wervelkolom bevat tussen elke wervel ook facetgewrichten (ook wel zygapofysaire gewrichten genoemd). Deze gewrichten dragen bij aan de glij- en draaibewegingen van de wervelkolom, en zorgen voor stabiliteit. In sommige gevallen kunnen deze gewrichten een bron van chronische lage rugpijn zijn (lumbar facet joint pain / facet syndroom).

Bij degeneratie, overbelasting, inflammatie of microtrauma’s kunnen die gewrichten pijnlijk worden. Soms is er sprake van bot-of subchondrale veranderingen, ontstekingsreacties, of zelfs beenmerg-oedeem (bone marrow edema) rondom de gewrichtsstructuren.

Traditionele behandelopties zijn onder meer:

• conservatieve therapieën: fysiotherapie, manuele therapie, oefentherapie, warmte/koeling

• medicatie (ontstekingsremmers, analgetica)

• injecties in of rond de facetgewrichten (bijv. corticosteroïden, radiofrequente ablatie)

• chirurgische ingrepen in ernstige of recalcitrante gevallen

Maar niet alle patiënten reageren adequaat, of willen invasieve procedures. Daarom is er altijd interesse in niet-invasieve of minimaal invasieve alternatieven — zoals shockwave-therapie (ESWT, Extracorporeal Shock Wave Therapy).

De nieuwe studie — wat is er onderzocht?

Onderzoekers Tomas Nedelka, Jakub Katolicky, Jiri Nedelka, Paul Hobrough, en Karsten Knobloch voerden een prospectieve, gerandomiseerde, sham-gecontroleerde studie uit naar de effectiviteit van hoogenergetische, gefocuste ESWT in de behandeling van chronische lumbaal facetgewrichtspijn. PubMed

Belangrijke details van het protocol:

• Totale deelnemers: 128 patiënten met chronische facetgewrichtpijn, bevestigd via mediale takblokkades (diagnostische zenuwblokkades). PubMed

• Randomisatie in twee armen:
  • Groep A: echte ESWT (0,35 mJ/mm², 1.200 shocken per sessie, verdeeld over de betrokken segmenten), 5 wekelijkse sessies. PubMed
  • Groep B: sham-therapie (placebo-conditie). PubMed

• Uitkomstmaten:
  • Pijnintensiteit (VAS)
  • Functionele beperking / invaliditeit (ODI, Oswestry Disability Index)
  • Neuropathische pijncomponent (met de PainDETECT-vragenlijst)
  • Beeldvorming: MRI van de lumbale wervelkolom, aanvang en 6 maanden follow-up, met aandacht voor beenmerg-oedeem / veranderingen in gewrichtsomgeving

• Follow-upmomenten: 2, 6 en 12 maanden postbehandeling. PubMed

Resultaten — wat werd gevonden?

De bevindingen van de studie zijn veelbelovend:

• Pijn (VAS): Groep A (echte ESWT) liet een gemiddelde daling in pijn zien tot 64,4 % ten opzichte van baseline op 12 maanden — een duidelijk en klinisch relevant effect. PubMed

• Functionele verbetering (ODI): In de ESWT-groep was de daling in invaliditeit ongeveer 42,3 %, vergeleken met 12,5 % in de sham-groep. PubMed

• Neuropathische component: De symptomen die duiden op neuropathische pijn verbeterden significant in de ESWT-groep (bijv. de PD-Q-score daalde van gemiddeld 18,3 naar 10,2). PubMed

• MRI-bevindingen: Bij 58,8 % van de patiënten in de ESWT-groep was er resolutie van beenmerg-oedeem zichtbaar op follow-up MRI, wat suggereert dat de therapie ook een structureel / inflammatoir effect kan hebben. In de controlegroep (sham) was dit fenomeen niet waargenomen. PubMed

• Veiligheid: Er werden geen noemenswaardige bijwerkingen of complicaties gerapporteerd in de ESWT-groep binnen de duur van de studie. PubMed

Interpretatie & implicaties

Deze studie voegt waardevol bewijs toe aan de literatuur over het gebruik van shockwave-therapie voor wervelkolomproblemen, meer specifiek voor facetgewrichtspijn. Enkele aandachtspunten en kansen:

1. Niet-invasieve optie met duurzaam effect
   De resultaten suggereren dat gefocuste ESWT niet alleen pijn kan verlichten op korte termijn, maar dat het effect zich over 12 maanden (minstens) kan stabiliseren.

2. Structureel / inflammatoir effect
   De verbetering in MRI-beelden (resolutie van beenmerg-oedeem) is intrigerend: het wijst erop dat ESWT mogelijk dieperliggende pathofysiologische processen beïnvloedt, en niet louter symptoombestrijding is.

3. Verbetering van de neuropathische component
   Chronische rugpijn kan vaak gepaard gaan met zenuwprikkeling of -irritatie; dat de neuropathische klachten ook verminderden, is een pluspunt.

4. Veiligheidsprofiel
   Het ontbreken van belangrijke bijwerkingen in deze cohort is geruststellend, zeker in vergelijking met meer invasieve technieken.

5. Beperkingen en verdere vragen

   • De studie omvat een specifieke populatie (chronische facetpijn bevestigd via blokken). De toepasbaarheid naar andere vormen van rugpijn is dus mogelijk beperkt.

   • De follow-up is tot 12 maanden — wat zou het effect zijn op de langere termijn (2–3 jaar)?

   • Kosten-rendement: hoe verhoudt ESWT zich tot injecties of ablatie in termen van kosteneffectiviteit?

Voor wie (mogelijk) interessant?

Patiënten met chronische lage rugpijn waarbij facetgewrichten als pijnbron zijn geïdentificeerd (bv. door diagnostische blokkades), die niet (goed) reageren op conservatieve therapieën en die liever een niet-invasieve methode willen proberen, kunnen baat hebben bij gefocuste ESWT.

Natuurlijk moet elke behandeling individueel beoordeeld worden — niet iedereen is een kandidaat (bijv. contra-indicaties, omgevingsfactoren, comorbiditeiten).

Conclusie

De studie van Nedelka, Katolicky, Hobrough & Knobloch uit juli 2025 biedt veelbelovend bewijs dat hoogenergetische, gefocuste shockwave-therapie (ESWT) een veilige en effectieve methode kan zijn voor de behandeling van chronische facetgewrichtspijn. De combinatie van pijnverlichting, verbetering van functie, vermindering van neuropathische klachten én positieve structurele veranderingen op MRI maakt dit een interessante behandeloptie voor verdere exploratie en klinische toepassing.